Kromozom Nedir?Dna,Gen,Kromozom

Bilim ve Teknoloji - Sayısal Bilimler

Kromozomda yer alan ve bir ya da birçok kalıtımsal özelliği belirleyen cisimcik.

Genetik bilgi taşıyıcısı olan nükleik asitlerin çift işlevi vardır. Bunlar kendi çoğalmalarını sağladıkları gibi, hücrelerin büyümesi ve yenilenmesi için gerekli kimyasal oluşturucuların bireşimini de yönetirler. Yetenekleri, kodlanmış bir bilginin varlığına bağ­lıdır ve her anlamlı buyruk, işlevsel bir birim olan geni oluşturur.

GEN VE KROMOZOM

Genler, kromozomlar boyunca birbiri ardından çizgisel olarak dizilirler, ama bu durum, benzer görünümde iki özelliğin aynı kromozom üstünde ya da birbirlerine yakın olarak yerleş­tikleri anlamına gelmez. Yapılan birçok deney, genlerin bir­birlerine göre konumlarını ortaya koymuştur. Çok sayıda organizma ve özellikle molekül biyolojisinde çok kullanılan bakteriyutan (bakteriyofaj) virüslerin, dairesel tek bir kromo­zomları, dolayısıyla de az sayıda genleri vardır. Büyük bir titizlik iste­yen bu araştırmalar, kromozom haritası adı verilen gen  yerleşim haritaları yapılmasına olanak vermiş, ayrıca birçok olanağı kısıtlı olduğundan, araştır­malar daha çok patolojik anormallik­lerin aktarılması üstünde yoğunlaştı­rılmıştır.

GENİN İŞLEVSEL YAPISI

Kromozomları oluşturan dezoksiribonükleik asit molekülleri (D.N.A.) boyunca genetik bilgi, özel bir kodlamaya göre dizilmiş nükleotitler tara­fından somutlaştırılır. Yalnızca anla­şılabilir değil, ama belirli bir düşünceyi yansıtan ya da belli bir cismi belirten bir sözcüğü oluşturmak için nasıl en az sayıda harf gerekliyse, bir bireşime ulaşmak için de en az saylda nükleotit dizisi gereklidir. Anlamı, uzunluğuna bağlı olmayan sözcüğün tersine, sayıları bireşimi yapılacak molekülün boyutlarına bağlı olan nükleotitlerin tümü, bir proteinin bireşimini yapmaya yetecek işlevsel bir birim oluşturur, bu da gen olarak tanımlanır. Dolayısıyle kromozom, işlevsel açıdan bir genler bütünü ola­rak tanımlanabilir. Kullanılan kodun temeli, art arda üç nükleotidin birleşmesine dayanır. Nükleotitler bir aminoasidin seçi­minden ve biyolojik bireşim sırasın­daki zincirlenmesinden sorumludur­lar.

Böylece, şematik olarak bir gen, n kere 3 nükleotitten oluşan bir bütün gibi, kullanılabilir bilgiyi "tasarruf etmek'  için  her geni bir dizi yardımcı buyruğun tamamladığını düşünmek gerçeğe çok daha yakındır.

ÇEŞİTLİ GENLER

İşlevsel açıdan, genel yapıları aynı olan birçok gen çeşidi vardır. Doğru­dan protein bireşiminden sorumlu olan yapı genleri, bir metabolizma aşamasının birden çok protein yapılı enzimin aynı anda bireşimini gerek­tirdiği durumlarda, aralarında dü­zenlenebilirler. Denetim genleri kendilerine bağlı olan yapı geninir (ya da genlerinin) işlevlerini başlata bilir ya da engelleyebilir, "Operatör gen (uyarıcı) ve kendisine bağlı olar yapı genleri, bir operon oluştururlar Bir operonun işlevini engelleyen gen baskıcı gen olarak adlandırılır .