"Ağız iltihapları" ivegen ve süregen olabilirler. Bazen yerel bir hastalığın belirtisidirler, ayrıca genel bir hastalığın belirtisi zolarak da gözlenebilirler. Ağız yoluyla alınan antibiyotiklerin yol açtığı ağız iltihaplarıda vardır. "Ağız iltihabına" yol açan yerel hastalıklar arasında virüs kökenli uçuk ve aftlar, bir mantarın yol açtığı pamukçuk, diş çürükleri ve bir deri hastalığı olan çakmak hastalığı sayılabilir.
Genel hastalıklar arasında enfeksiyon hastalıkları, özellikle de ateşli döküntüler, seyirlerinin belirli bir döneminde "ağız iltihabına" yol açarlar; bu "ağız iltihabının" özellikleri çok belirgindir ve döküntüden önce bile teşhisin konmasını sağlarlar. Kızamığın başlangıç döneminde dişeti ile yanağı ayıran olukta irmik kırıntılarına benzeyen beyaz lekeler gözlenebilir. Kızılda damak eteği kırmızıdır; kabakulakta kulakaltı bezinin salgısına ağıza boşaltan Stenon Kanalının ağzı kırmızı ve şiştir; frengide bozunun görünümü hastalığın dönemine göre değişiklik gösterir (şankr, mukoza plağı, gom).
C vitamini eksikliğine bağlı olarak gelişen iskorbüt, dişetlerinde kanamalar meydana getirir. İlaç kökenli bazı metal zehirlenmeleri de ağız iltihaplarına yol açarlar; cıva kökenli "ağız iltihabında" ağız mukozası canlı kırmızıdır; kurşun zehirlenmesinde dişetlerinin serbest kenarlarının bir mm altında koyu gri-mavi renkli bir şerit görülür. Bizmut dişetleri üstünde mavi-siyah bir çizgi oluşturur, ayrıca bazen yanaklarda da mavimsi lekeler görülür; altın tuzları sedef renginde ağız iltihabına yol açarlar, fosfor ise çenenin derin dokularında doku yıkımına neden olur. Kan hastalıklarının seyrinde sıklıkla ağız bozunları ortaya çıkar: Kan kanseri (lösemi) ve agranülositoz dişeti kanamalarına neden olurlar.
TEŞHİS VE TEDAVİ
Bir "ağız iltihabında" nedene yönelik teşhis için bozunlardaki sıvının mikroskopik muayenesi ya da mukoza biyopsisi, bir kan hastalığının ya da frenginin araştırılması için kan incelemesi,bir sidik incelemesi (şeker, albumin bakımından), dikkatli bir diş muayenesi ve röntgenincelemeleri gerekebilir. "Ağız iltihaplarının" özel bir tedavisi yoktur, ancak ağız iltihabına yol açan hastalığın tedavisi,zehirli maddenin ortadan kaldırılması, çürük dişin çekilmesi gereklidir. Bütün olgularda mikroptan arındırılmış ve ağrı kesici sıvılarla ağız banyoları ve gargaralar yapılabilir.
