Sağlık - Hastalıklar ve Tedavi Yöntemleri
Kan Kanseri
Kan kanseri, kandaki lökositlerin (akyuvar) anormal, kontrolsüz ve farklı şekillerde artmasıyla seyreden, prognozu kötü bir hastalıktır. Halk arasında lösemi de denilmektedir.
Bu hastalık kan yapan organlarda görülür (kemik iligi, dalak, lenf düğümleri).Kan kanseri, her yaşta gorülebilir. Erkeklerde kadınlardan daha sık rastlanmaktadır.
Kan kanseri klinik seyrine göre akut ve kronik olmak üzere ikiye ayrılır. Kan kanseri kaynaklandığı hücrelere göre kendi aralarında gruplara ayrılırlar (akut lenfoblastik, kronik myelositik lösemi, kronik lenfositik lösemi gibi).
Kan Kanseri Nedenleri
Kan kanserinin nedeni tarn olarak bilinmemekle beraber; radyasyon, virüs, kalıtım ve kimyasal maddelerin neden olabilecegi gibi bazi teoriler üzerinde durulmaktadır.
Kan Kanseri Belirtileri
Akut lösemide seyir hızlıdır. Çocuklarda 2-6 yaş grubunda sıklıkla rastlanmaktadır. Erişkinlerde de gorülür.
Kan kanseri olan hastada; anemi, ağızda lezyon, halsizlik, lenf bezlerinin büyümesi, kanamalar (deri ve mukozada, dişeti, burun ve iç kulakta) tasikardi, kemik ve eklem ağrıları, lökositoz görülür. Kandaki lökosit sayisi 1 mm3'de 50.000-100.000 arasmdadır. Hatta 100.000'i gecer. Hemoglobin düzeyi % 8-10 gr olur.
Kronik lösemi sinsi başlar, orta yaşın üstündeki kişilerde daha çok görülür. Hastada splenomegali görülür. Lökosit sayısı 100.000'in üzerindedir. Enfeksiyona eğilim artar.
Bazı lösemilerde lökositoz görülmeyebilir.
Tanı Kemik iliği aspirasyonu, biopsisi ve laboratuvar tetkikleri ile konur.
Kan Kanseri Tedavisi
1- Kemik iliği transplantasyonu (hastaya kendisine dokusu uyan kişiden alınan iliğin verilmesi) yapılabilir.
2- Radyoterapi, kemoterapi, destekleyici tedavi (anemi, kanama, enfeksiyon tedavisi ya da hastalığa bağlı olarak olusan komplikasyonların tedavisi) yapılır.
3- Lösemili hastalar enfeksiyona ve kanamaya eğilimlidirler. Bu durumlara karsı önlem alınmalıdır (çevre temiz tutulmalı, tansiyon aleti, derece, çatal, bıçak, kaşık vb. hastaya ait olmalıdır). Sağlık elemanı hastanın yanına girerken maske, bone, önlük giymelidir. Diğer kişiler de bu kurala uymalıdır..
4- Hayati belirtiler takip edilir (Enfeksiyon ihtimaline karşı). Yüksek ateş varsa alkol pansumanı ve soğuk uygulama yapılır.
5- Hastaya özel ağız bakımı yapılır. Ağızda olabilecek ülserasyonu koruyucu olarak ve antifungal ilaçlar verilebilir. Ağızda kanama varsa bunu önlemek için ağzına küçük buz parçalan konabilir.
6- Hastaya sert yiyeceklerden kaçınması, yumuşak diş firçası kullanması, kabız olmaması önerilir (aksi durumda kanama olabilir).
7- Enjeksiyonda kullanılan iğneler ince olmalı ve kanamaya karsı dikkatli olunmalıdır.
8- Hastanm kan tablosuna göre kan transfüzyonları yapılır.
9- Diyetinde yumuşak, hastanın ağzını irrite etmeyen besinler az ve sık verilir. Ayrıca diyetine ek olarak lösemili hastalar, günde en az 3.000-4.000 ml sıvı almalıdır. Lökositlerin yıkımı sonucu yükselen ürik asidin atılımı için bu sıvı alımı gereklidir.
10- Ağnya karşi analjezik yapılır. Son dönemlerinde morfin kullanılır. Bulantı, kusmaya karşı antiemetikler uygulanır.
11- Radyasyon ve kemoterapinin yan etkilerinden doğan problemler ve ölümcül bir hastalığa yakalanmış olmaktan dolayı depresyon gelisebilir. Sağlık elemanı, hastaya ve ailesine psikolojik bakım ve destek vermelidir.
12- Sağlık elemanı ölümcül hastalığı olan hastalarda calışırken, hastanın daha hayatta olduğunu unutmamalı ve tüm bakımını ölümcül hastalığı üzerine kurmamalıdır.
Komplikasyonlar
Kan kanseri olan hastalar hastalıklanndan dolayı değil, enfeksiyon ve kanamalardan dolayı kaybedilir.
Kan kamseri olan hastalarda vücut gelişmesi olmaz (geri kalir) ve yenilenme yoktur.